خواندن گفت‌وگو
دکتر شیخ ابومسعودی در حال سخنرانی پشت تریبون شیشه‌ای

گفت‌وگوی ویژه با دکتر شیخ ابومسعودی

دکتر شیخ ابومسعودی

رهبری یعنی دانستنِ زمانِ واگذاری قدرت

FrançaisEnglishفارسی

خواندن گفت‌وگو

مقدمه

وقتی قطعیت از میان می‌رود، تصمیم‌ها بر زندگی انسان‌ها تأثیر می‌گذارند و اقتدار به‌تنهایی برای متقاعد کردن دیگران کافی نیست، از رهبری چه باقی می‌ماند؟

دکتر شیخ ابومسعودی، مدیرعامل پیشین گروه صنعتی گازسوزان ایران، مسیر حرفه‌ای خود را در پیوند میان مدیریت صنعتی، منابع انسانی و آموزش مدیران ارشد شکل داده است. از تصمیم‌های دشوار دوران همه‌گیری کووید-۱۹ تا تحولات فناورانه، او با واقعیتی روبه‌رو بوده که اغلب در سخنان رایج مدیریتی نادیده گرفته می‌شود: یک تصمیم ممکن است از نظر اقتصادی ضروری باشد، اما برای انسان‌های درگیر در آن پیامدهایی دردناک داشته باشد.

او در این گفت‌وگوی ویژه با JLPDécryptage از انتقادهایی می‌گوید که مسیر تصمیم‌هایش را تغییر دادند، از واقعیت‌های ناخوشایندی که گاه به گوش مدیران ارشد نمی‌رسند و از مسئولیت‌هایی که نمی‌توان آن‌ها را به هوش مصنوعی واگذار کرد.

او همچنین درباره انتقال مدیریت در گازسوزان و ضرورت ساختن سازمان‌هایی سخن می‌گوید که بتوانند فراتر از حضور یک مدیر به فعالیت خود ادامه دهند.

در قلب این گفت‌وگو، باوری اساسی قرار دارد: اقتدار واقعی نه در تحمیل برداشت شخصی از واقعیت، بلکه در فراهم کردن امکان به چالش کشیدن آن توسط دیگران است.

گفت‌وگو

01زمانی که مشاوره با مسئولیت‌پذیری روبه‌رو می‌شود

JLPDécryptage

شما هم به مدیران کسب‌وکار مشاوره داده‌اید و هم خودتان در جایگاه مدیرعامل فعالیت کرده‌اید. زمانی که شخصاً مسئول نتیجه تصمیم‌ها بودید، پایبندی به کدام اصل رهبری برایتان دشوارتر بود؟ آیا می‌توانید تصمیمی را توصیف کنید که فاصله میان توصیه کردن و مواجهه با واقعیت را آشکار کرده باشد؟

دکتر شیخ ابومسعودی

یکی از دشوارترین اصولی که باید به آن پایبند می‌ماندم، اتخاذ تصمیمی بود که به سلامت بلندمدت سازمان خدمت کند؛ حتی زمانی که آن تصمیم در کوتاه‌مدت ناخوشایند بود یا برخی افراد با آن موافق نبودند.

در جایگاه مشاور، تشخیص مسیر درست از بیرون سازمان آسان‌تر است. اما وقتی مدیرعامل هستید، باید با اطلاعات ناقص، پیامدهای واقعی برای انسان‌ها و مسئولیت اتفاقاتی که پس از تصمیم رخ می‌دهد، انتخاب کنید. دیگر نمی‌توانید صرفاً مسیری را پیشنهاد دهید؛ باید مسئولیت مصالحه‌ها و اجرای تصمیم را نیز بر عهده بگیرید.

در یکی از موقعیت‌ها، به دلیل شرایط بحرانی همه‌گیری کووید-۱۹، ناچار بودم میان ادامه تولید و توقف آن تصمیم بگیرم. دشواری فقط در تشخیص بهترین گزینه برای کسب‌وکار نبود؛ بلکه باید تأثیر آن بر کارکنان، مشتریان و توانایی سازمان برای ادامه مسیر را نیز در نظر می‌گرفتم. آموختم که مسئولیت‌پذیری به معنای اطمینان کامل از درست بودن تصمیم نیست. بلکه به معنای شفاف بودن درباره دلایل تصمیم، گوش دادن به افراد تحت تأثیر، انتخاب بهترین گزینه با اطلاعات موجود و پذیرش مسئولیت نتیجه است.

این تجربه باعث شد توصیه‌های من واقع‌بینانه‌تر شوند. اکنون تلاش می‌کنم هر توصیه را با یک پرسش همراه کنم: «اجرای این تصمیم چه چیزی از افرادی که باید آن را عملی کنند می‌طلبد و ما آماده پذیرش چه مصالحه‌هایی هستیم؟»

02شجاعت شنیدن انتقاد

JLPDécryptage

شما درباره اهمیت پذیرش انتقاد صحبت کرده‌اید. آیا لحظه‌ای را به یاد دارید که فردی تصمیمی را که عمیقاً به آن باور داشتید به چالش کشیده باشد؟ چرا شنیدن آن انتقاد دشوار بود و آیا باعث شد مسیر خود را تغییر دهید؟

دکتر شیخ ابومسعودی

پذیرش انتقاد همیشه در نظریه آسان‌تر از عمل است، به‌ویژه زمانی که برای یک تصمیم، زمان، انرژی و باور عمیقی صرف کرده باشید.

در دوران کووید-۱۹، زمانی که با انتخاب‌های دشواری میان ادامه فعالیت، اولویت دادن به ایمنی و مدیریت ریسک مالی روبه‌رو بودیم، متقاعد شده بودم که یک مسیر عملیاتی مشخص تنها راه‌حل قابل اجراست. اما یکی از اعضای کلیدی تیم مستقیماً برنامه مرا به چالش کشید. او معتقد بود رویکرد من فشار جسمی و روانی واردشده بر کارکنان خط مقدم را دست‌کم می‌گیرد و در میان‌مدت برای شرکت پایدار نخواهد بود.

آنچه شنیدن این انتقاد را دشوار می‌کرد، وابستگی عاطفی خودم به تصمیم بود. باور داشتم که در جهت بقای سازمان عمل می‌کنم. فهمیدن اینکه دیدگاه من دارای یک نقطه کور مهم است، تجربه‌ای ناآرام‌کننده بود.

این انتقاد واقعاً مسیر مرا تغییر داد. به‌جای ادامه اجرای برنامه اولیه، توقف کردم تا وضعیت را همراه تیم دوباره بررسی کنیم. ما راهبرد عملیاتی را اصلاح کردیم، شیفت‌های کاری ایمن‌تری در نظر گرفتیم و آستانه‌های ایمنی روشن‌تری تعریف کردیم. آن لحظه به من یادآوری کرد که باور قاطع هرگز نباید جای گوش دادن فعال را بگیرد و رهبری واقعی مستلزم شجاعت بازنگری در موضع خود هنگام مواجهه با بازخورد معتبر است.

03حقیقت‌هایی که هرگز به مدیرعامل نمی‌رسند

JLPDécryptage

هرچه اقتدار یک مدیر افزایش می‌یابد، شنیدن حقیقت‌های دشوار ممکن است سخت‌تر شود. یک مدیرعامل چگونه می‌تواند توافق واقعی را از اطلاعاتی که برای جلوگیری از تقابل فیلتر شده‌اند تشخیص دهد؟ آیا تجربه‌ای باعث شده شیوه تشویق کارکنان به انتقال خبرهای بد را تغییر دهید؟

دکتر شیخ ابومسعودی

هرچه در سلسله‌مراتب سازمانی بالاتر می‌روید، فیلترهای سازمانی قوی‌تر می‌شوند. افراد به‌ندرت مستقیماً به مدیرعامل دروغ می‌گویند، اما اغلب حقیقت را زیباتر جلوه می‌دهند، اصطکاک‌ها را کم‌رنگ می‌کنند یا برای جلوگیری از تعارض و نشان دادن موافقت، تردیدهای خود را پنهان می‌کنند.

بر اساس تجربه من، دو عامل به تشخیص همراهی واقعی از اطاعت ظاهری کمک می‌کنند: وجود بحث سالم و مشخص بودن بازخوردها. اگر تیمی فوراً با پیشنهادی پیچیده یا دشوار موافقت کند، بدون آنکه درباره مصالحه‌ها، ریسک‌ها یا منابع پرسش‌های انتقادی مطرح کند، معمولاً با پذیرش واقعی روبه‌رو نیستیم؛ بلکه نوعی تبعیت از مقام بالاتر وجود دارد. توافق واقعی تقریباً همیشه پس از مخالفت، پرسشگری و بحث دقیق شکل می‌گیرد.

نقطه عطفی در شیوه رهبری من زمانی رخ داد که یک گلوگاه عملیاتی برای چند هفته به‌آرامی در حال شکل‌گیری بود، اما گزارش‌هایی که به دست من می‌رسید همچنان وضعیت را «تحت کنترل» توصیف می‌کردند. وقتی مشکل سرانجام در لحظه‌ای حساس آشکار شد، فهمیدم سکوت ناشی از عملکرد ضعیف نبود؛ بلکه فرهنگ سازمانی ما به‌طور نامحسوس گزارش‌های آرام و بی‌دردسر را بیشتر از واقعیت‌های پیچیده تشویق می‌کرد.

این تجربه شیوه کار مرا به‌شدت تغییر داد. به‌جای آنکه منتظر بمانم خبرهای بد از مسیرهای رسمی به من برسند، پرسش‌هایی را که مطرح می‌کردم تغییر دادم. در جلسات مدیران ارشد شروع کردم به پرسیدن: «ضعیف‌ترین حلقه این برنامه چیست؟» یا «اگر این طرح شش ماه دیگر شکست بخورد، علت آن چه خواهد بود؟» مهم‌تر از آن، وقتی کسی خبر بدی را زودهنگام مطرح می‌کند، آگاهانه تلاش می‌کنم در جمع از او تشکر کنم و به‌جای مقصر دانستن افراد، تمام تمرکز را بر حل مسئله قرار دهم. وقتی افراد متوجه می‌شوند آشکار کردن یک نقص امن است و حتی ارزشمند تلقی می‌شود، فیلترهای سازمانی به‌تدریج از میان می‌روند.

04تصمیم‌گیری پیش از تغییر بازار

JLPDécryptage

در دوران مدیریت خود در گازسوزان، درباره آماده‌سازی محصولات جدید برای پیش‌بینی تغییر احتمالی تقاضا نسبت به محصولات سنتی صحبت کرده بودید. چه نشانه‌های اولیه‌ای شما را به اقدام متقاعد کرد و چگونه خطر اقدام زودهنگام را در برابر هزینه انتظار ارزیابی کردید؟

دکتر شیخ ابومسعودی

در صنایع بالغ، بزرگ‌ترین خطر اغلب آسودگی خاطری است که از موفقیت فعلی ناشی می‌شود. وقتی جریان نقدی محصولات قدیمی پایدار است، سازمان‌ها به‌طور طبیعی در برابر تغییر مقاومت می‌کنند تا زمانی که تغییر به آن‌ها تحمیل شود.

در گازسوزان، نشانه‌های اولیه فوراً در درآمد کل ما ظاهر نشدند؛ بلکه در تغییرات ظریف رفتار مشتریان و روندهای مقرراتی دیده شدند. ما شاهد افزایش گفت‌وگوها درباره بهره‌وری عملیاتی، کنتورهای هوشمند، دیجیتالی‌سازی و سخت‌گیرانه‌تر شدن استانداردهای زیست‌محیطی در میان ذی‌نفعان اصلی بودیم. هم‌زمان فشار هزینه‌ها بر زیرساخت‌های سنتی افزایش می‌یافت. در حالی که سفارش تجهیزات استاندارد همچنان ادامه داشت، گفت‌وگوهای مشتریان به‌آرامی به سمت اتوماسیون، یکپارچه‌سازی داده‌ها و دقت بالاتر حرکت می‌کرد. برای من این نشانه‌ای روشن بود: مبانی صنعت در حال تغییر بود و اتکای انحصاری به راه‌حل‌های مکانیکی قدیمی، فرصت باقی‌مانده برای سازگاری را کاهش می‌داد.

ایجاد تعادل میان خطر اقدام زودهنگام و هزینه اقدام دیرهنگام، اساساً مسئله تنظیم سرعت سرمایه‌گذاری و توسعه توانمندی‌هاست. اگر بیش از حد تهاجمی تغییر مسیر دهید، ممکن است درآمد محصولات فعلی خود را تضعیف کنید و سرمایه را در بازاری مصرف کنید که هنوز آمادگی خرید در مقیاس بزرگ را ندارد. اگر منتظر بمانید تا تغییر تقاضا کاملاً آشکار شود، ناچار خواهید شد به دنبال رقبایی حرکت کنید که از قبل صاحب اختراعات ثبت‌شده، دانش فنی و اعتماد بازار هستند.

رویکرد من جدا کردن آمادگی تحقیق و توسعه از عرضه گسترده به بازار بود. ما برای جایگزینی فوری خطوط تولید موجود عجله نکردیم؛ بلکه از ابتدا در توانمندی‌های مهندسی، نمونه‌های اولیه آزمایشی و مشارکت‌های فناورانه سرمایه‌گذاری کردیم. این رویکرد به ما امکان داد مجموعه‌ای از محصولات مدرن را با هزینه‌ای پایدار توسعه دهیم. وقتی تحولات بازار و الزامات نهادی به سمت فناوری‌های پیشرفته حرکت کردند، مجبور نبودیم در شرایط بحران با شتاب نوآوری کنیم؛ برای تولید و توسعه در مقیاس بزرگ آماده بودیم.

05میراثی که یک رهبر بر جای می‌گذارد

JLPDécryptage

پس از انتقال مدیریت در گازسوزان در سال ۲۰۲۶، چه چیزی را برای انتقال به جانشین خود مهم‌تر می‌دانستید: یک راهبرد، یک تیم، شیوه‌ای برای تصمیم‌گیری یا چیزی کمتر آشکار؟ این انتقال چه چیزی درباره محدودیت‌های نفوذ شخصی مدیرعامل به شما آموخت؟

دکتر شیخ ابومسعودی

وقتی از یک جایگاه اجرایی کنار می‌روید، به‌سرعت متوجه می‌شوید که راهبردها عمر محدودی دارند و ساختارهای سازمانی دوباره طراحی می‌شوند. آنچه واقعاً باقی می‌ماند و من بیشترین مسئولیت را برای انتقال آن احساس می‌کردم، اعتماد نهادی و انضباط در تصمیم‌گیری مبتنی بر اصول بود.

در یک بنگاه صنعتی ریشه‌دار، ثبات به شخصیت یک مدیر وابسته نیست. ثبات از وجود مدیران میانی توانمندی ناشی می‌شود که احساس کنند می‌توانند حقیقت را بیان کنند؛ از حاکمیت عملیاتی سالمی که پس از تغییر مدیران نیز ادامه پیدا کند؛ و از روابط شفاف با ذی‌نفعان. در جریان واگذاری مسئولیت، اولویت من تحمیل نقشه راه ناتمام خود به جانشینم نبود. می‌خواستم تیم مدیریتی سالمی را تحویل دهم، تصویری روشن از واقعیت‌های کسب‌وکار بدون پنهان‌کاری ارائه کنم و محیطی باقی بگذارم که در آن تصمیم‌ها بر پایه داده‌ها و سلامت بلندمدت سازمان گرفته شوند، نه صرفاً احترام یا تبعیت شخصی از مدیر.

این انتقال همچنین درس بزرگی درباره محدودیت‌های طبیعی نفوذ شخصی یک مدیرعامل بود. در جایگاه مدیرعامل، به‌آسانی ممکن است نقش خود را با خود سازمان یکی بدانید و تصور کنید نتایج عمدتاً به اراده یا چشم‌انداز شخصی شما وابسته‌اند. اما مدیرعامل در شبکه پیچیده‌ای از حاکمیت فعالیت می‌کند: روابط هیئت‌مدیره، انتظارات سهام‌داران، فرهنگ به‌جامانده از گذشته و نیروهای اقتصاد کلان که هیچ فردی به‌تنهایی قادر به کنترل آن‌ها نیست.

این انتقال یک حقیقت اساسی را برای من تقویت کرد: وظیفه نهایی یک رهبر این نیست که خود را غیرقابل جایگزین کند، بلکه باید توانمندی و تاب‌آوری‌ای بسازد که پس از حضور او نیز باقی بماند. رهبری واقعی با میزان کنترلی که در دوران مسئولیت دارید سنجیده نمی‌شود؛ بلکه با میزان استحکام سازمان پس از کنار رفتن شما ارزیابی می‌شود.

06هزینه انسانی یک تصمیم درست

JLPDécryptage

برخی تصمیم‌ها ممکن است از نظر راهبردی توجیه‌پذیر باشند، اما هزینه انسانی دشواری به همراه داشته باشند. بر اساس تجربه شما، یک رهبر چگونه باید این هزینه را در برابر منافع بلندمدت سازمان بسنجد؟ آیا می‌توانید بدون افشای اطلاعات محرمانه، نمونه‌ای را بیان کنید که طرز فکر شما را تغییر داده باشد؟

دکتر شیخ ابومسعودی

دشوارترین آزمون رهبری انتخاب میان درست و نادرست نیست؛ بلکه انتخاب میان دو مسئولیت متعارض است: وظیفه مراقبت از کارکنان امروز و مسئولیت امانت‌داری برای حفظ بقای سازمان در فردا.

در مدیریت صنعتی، توجیه‌های راهبردی روی کاغذ اغلب اختلالات عمیقاً انسانی در محیط واقعی کار را پنهان می‌کنند. اصل من همواره این بوده است که اگرچه تصمیم‌های راهبردی مانند بازسازمان‌دهی ساختاری، توقف خطوط عملیاتی غیرضروری یا اجرای استانداردهای سخت‌گیرانه عملکرد ممکن است لازم باشند، هزینه انسانی هرگز نباید صرفاً خسارتی جانبی یا عددی انتزاعی تلقی شود. یک تصمیم درست، اگر با بی‌تفاوتی سرد اجرا شود، یکپارچگی اخلاقی خود را از دست می‌دهد.

در اوایل دوران مدیریتی‌ام، مجبور شدیم یک واحد عملیاتی کم‌بازده را که طی چند سال دچار ناکارآمدی شده بود، بازسازی و کوچک‌تر کنیم. از نظر اعداد و راهبرد، استدلال برای کاهش قابل توجه نیروی انسانی کاملاً روشن و متعارف بود. اما وقتی روبه‌روی کارکنان باسابقه‌ای نشستم که دهه‌ها از زندگی خود را وقف شرکت کرده بودند، فهمیدم منطق صفحات گسترده مالی بدون همدلی انسانی ناقص است. اگرچه بازسازی برای بقای آن واحد ضروری بود، شیوه اولیه برخورد ما فاقد شأن و حمایتی بود که آن افراد شایسته‌اش بودند.

این تجربه چارچوب فکری مرا برای همیشه تغییر داد. آموختم که سنجش هزینه انسانی در برابر منافع بلندمدت به سه تعهد نیاز دارد.

نخست، پیش از تصمیم‌هایی که معیشت افراد را تهدید می‌کنند، باید تمام گزینه‌های جایگزین بررسی شوند؛ ابتدا هزینه‌های غیرمرتبط با نیروی انسانی و اتلاف‌های عملیاتی کاهش یابند.

دوم، هرگز نباید پشت اصطلاحات مبهم شرکتی پنهان شد؛ باید با شفافیت کامل توضیح داد که چرا تصمیم ضروری است.

سوم، باید در فرآیند گذار بیش از حد معمول سرمایه‌گذاری کرد. اگر تصمیم دشواری اجتناب‌ناپذیر است، سازمان موظف است حداکثر انصاف، حمایت هنگام پایان همکاری و احترام را برای افراد آسیب‌دیده فراهم کند. یک رهبر باید ناراحتی عاطفی ناشی از چنین انتخاب‌هایی را خودش تحمل کند، نه اینکه آن را به دیگران واگذار کند. شیوه رفتار شما با انسان‌ها در سخت‌ترین روزهای زندگی حرفه‌ای‌شان، فرهنگ واقعی سازمان را بسیار بیشتر از هر بیانیه مأموریتی تعریف می‌کند.

07وقتی هوش مصنوعی با شما مخالف است

JLPDécryptage

تصور کنید یک سامانه هوش مصنوعی شواهد محکمی برای تصمیمی مهم ارائه می‌کند که با قضاوت شخصی شما در تضاد است. چه چیزی شما را متقاعد می‌کند نظرتان را تغییر دهید، چه عاملی باعث رد پیشنهاد آن می‌شود و در نهایت چه کسی باید مسئول نتیجه باشد؟

دکتر شیخ ابومسعودی

من هوش مصنوعی را نه یک مرجع معصوم و نه جایگزینی برای رهبری، بلکه ابزاری شناختی می‌دانم که برای آشکار کردن الگوها، بهینه‌سازی مصالحه‌ها و کاهش سوگیری‌های انسانی طراحی شده است. وقتی یک مدل پیشرفته با شهود من مخالفت می‌کند، این اختلاف را فرصتی برای بررسی فرضیات خود می‌دانم، نه تهدیدی فوری علیه اقتدارم.

چه چیزی مرا متقاعد می‌کند نظرم را تغییر دهم؟

اگر سامانه نشان دهد که قضاوت من بر نمونه‌های قدیمی، سوگیری‌های عاطفی شخصی یا داده‌های محدود متکی بوده است، موضع خود را تغییر خواهم داد. اگر مدل بتواند همبستگی‌های غیرخطی را در داده‌های بازار، گلوگاه‌های عملیاتی یا توزیع ریسک آشکار کند که تیم انسانی ما از آن‌ها غافل بوده است، و اگر منطق زیربنایی آن در برابر بررسی متخصصان حوزه دوام بیاورد، بدون تردید مسیر خود را اصلاح می‌کنم. فروتنی فکری ضروری است؛ باور بدون شواهد چیزی جز لجاجت نیست.

چه چیزی باعث می‌شود پیشنهاد آن را رد کنم؟

در سه وضعیت پیشنهاد را رد خواهم کرد.

۱. نادیده گرفتن زمینه تصمیم: هوش مصنوعی داده‌های تاریخی و ساختاریافته را ارزیابی می‌کند، اما نمی‌تواند تمام پویایی‌های ضمنی سازمان، شکنندگی ژئوپلیتیکی، ظرافت‌های فرهنگی یا وزن اخلاقی یک تصمیم را درک کند.

۲. شکنندگی در پوشش بهره‌وری: الگوریتم‌ها اغلب بهره‌وری موضعی را بهینه می‌کنند، در حالی که تاب‌آوری بلندمدت کل سیستم را قربانی می‌کنند. اگر هوش مصنوعی مسیری پیشنهاد دهد که با کاهش حاشیه‌های ایمنی یا فشار بیش از حد بر اعتماد کارکنان خط مقدم، بازده فوری را افزایش دهد، آن را رد خواهم کرد.

۳. مسئله جعبه سیاه: اگر نتوان یک پیشنهاد حیاتی را با منطق روشن علت و معلولی توضیح داد، به‌گونه‌ای که مدیران بتوانند آن را بررسی کنند، اجرای اخلاقی آن امکان‌پذیر نیست.

در نهایت چه کسی مسئول است؟

مسئولیت را نمی‌توان به یک الگوریتم واگذار کرد. ماشین وظیفه اخلاقی بر عهده نمی‌گیرد، صورت‌های مالی را امضا نمی‌کند و وقتی اوضاع خراب می‌شود، در چشمان کارکنان نگاه نمی‌کند. اگر مدیری از پیشنهاد هوش مصنوعی پیروی کند و آن تصمیم شکست بخورد، مسئولیت شکست کاملاً بر عهده همان مدیر است که قضاوت نادرستی انجام داده است. هوش مصنوعی می‌تواند مشاوره دهد، تحلیل کند و به چالش بکشد؛ اما تصمیم، اخلاق و پیامدهای آن بر عهده رهبر باقی می‌ماند.

08قدرتی که یک رهبر بزرگ باید واگذار کند

JLPDécryptage

مهم‌ترین شکلی از قدرت که یک مدیرعامل باید برای صادق‌تر و تاب‌آورتر شدن سازمان حاضر به واگذاری آن باشد چیست؟ آیا تجربه شخصی شما باعث شده است چنین قدرتی را کنار بگذارید؟

دکتر شیخ ابومسعودی

مهم‌ترین شکلی از قدرت که یک مدیرعامل باید از آن دست بکشد، انحصار تعریف واقعیت است؛ یعنی اقتدار ضمنی برای تعیین روایت، مشخص کردن اینکه چه چیزی مشکل محسوب می‌شود و داشتن حرف آخر درباره هر تفسیر در سازمان.

در بسیاری از شرکت‌ها، قدرت ناگفته مدیرعامل فقط اختیار عملیاتی نیست؛ بلکه امتیاز تفسیر واقعیت نیز هست. وقتی رهبر این انحصار را در اختیار دارد، افراد دیگر آنچه واقعاً رخ می‌دهد را مشاهده و گزارش نمی‌کنند؛ بلکه پیام‌های خود را به‌گونه‌ای تنظیم می‌کنند که آنچه مدیر مایل به شنیدنش است تأیید شود. تا زمانی که مخالفت به‌طور نامحسوس نوعی بی‌وفایی تلقی شود و واقعیت از بالا دیکته شود، سازمان نمی‌تواند صادق و تاب‌آور باشد.

در مسیر مدیریتی من، زمانی که ناچار شدم آگاهانه از این قدرت دست بکشم، هنگام مدیریت مصالحه‌های عملیاتی پیچیده و پرریسک بود. متوجه شدم غریزه من برای حفظ یک روایت راهبردی منسجم، ناخواسته مخالفت‌های مهم کارکنان خط مقدم را سرکوب می‌کند. من چالش‌ها را از منظر نقاط عطف کلان راهبردی می‌دیدم، در حالی که سرپرستان کارگاه و مهندسان فنی فشارهای واقعی محیط کار را گزارش می‌کردند که با برنامه زمانی من در تضاد بود.

آگاهانه تصمیم گرفتم از کنترل توافق جمعی فاصله بگیرم. اختیار تصمیم‌گیری درباره برخی آستانه‌های ریسک تولید را مستقیماً به مسئولان عملیاتی و کیفیت واگذار کردم و به آن‌ها اختیار صریح دادم که بدون تأیید قبلی من، فرآیندها را متوقف کنند یا برنامه‌های زمانی را نپذیرند. کنار گذاشتن آسایش ناشی از کنترل شخصی دشوار بود، اما بلافاصله باعث افزایش هوشیاری عملیاتی و امنیت روانی شد.

کنار گذاشتن نیاز به اینکه منبع تمام پاسخ‌ها باشید، رهبری را تضعیف نمی‌کند؛ بلکه مدیرعامل را از یک گلوگاه تصمیم‌گیری به معمار تاب‌آوری نهادی تبدیل می‌کند.

چهره دکتر شیخ ابومسعودی با پیراهن راه‌راه آبی

درباره دکتر شیخ ابومسعودی

دکتر شیخ ابومسعودی، مدیر ارشد اجرایی، مشاور مدیریت و مدرس ایرانی در حوزه رهبری، منابع انسانی و تحول سازمانی است.

مسیر حرفه‌ای او در سال ۲۰۰۱ در حوزه مدیریت کیفیت صنعتی و در شرکت ریسندگی همدانیان آغاز شد. او سپس در گروه صنعتی گیتی‌پسند در زمینه تضمین کیفیت، سیستم‌های مدیریتی و بازطراحی فرآیندهای کسب‌وکار فعالیت کرد.

در سال‌های بعد، مسئولیت‌های مدیریتی و مشاوره‌ای متعددی در سازمان‌های ایرانی از جمله گروه صنعتی آریا، گروه صنعتی شفیق، آبان بسپار و ظریف مصور بر عهده داشت. فعالیت‌های او در این مجموعه‌ها بر راهبرد سازمانی، مدیریت کیفیت و منابع انسانی متمرکز بود.

بر اساس سوابق حرفه‌ای اعلام‌شده، او از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان فعالیت دانشگاهی داشت و از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۸ مدیریت عاملی مراکز جامع سلامت ایرانیان را بر عهده داشت.

او همچنین اعلام کرده است که از سال ۲۰۰۷ به‌عنوان هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل مجموعه ارتباط‌گستر علم و صنعت فعالیت داشته است. او در حوزه مشاوره به مدیران و آموزش مدیریت نیز فعال بوده و از دسامبر ۲۰۲۳ به‌عنوان مدرس با مدرسه کسب‌وکار ماهان در تهران همکاری کرده است.

طبق سوابق حرفه‌ای او، در فوریه ۲۰۲۵ به مدیریت عاملی گروه صنعتی گازسوزان منصوب شد. او در این گفت‌وگو به انتقال مدیریت در سال ۲۰۲۶ اشاره می‌کند. حوزه‌های تخصصی وی شامل رهبری مدیران ارشد، توسعه استعدادها، مدیریت عملکرد، حاکمیت عملیاتی و تحول سازمانی است.

او در این گفت‌وگوی ویژه به محدودیت‌های اقتدار فردی، مسئولیت‌پذیری مدیران و جایگاه انسان در تصمیم‌های اقتصادی می‌پردازد.

گفت‌وگو: Julien Laurenceau Porte